رد کردن لینک ها

بازدارنده احساس نکن از دیدگاه تحلیل رفتار متقابل

درست از همان زمانی که یک کودک به این فکر می کند که پرنده ای که می بیند گنجشک است یا زاغ، خودش را از لذت شنیدن صدای آواز آن ها محروم خواهد کرد. این جمله از اریک برن پایه گذار تحلیل رفتار متقابل است.

همه ی ما در کودکی دستوراتی را که بیشتر به صورت غیرکلامی بوده اند از والدین خود دریافت کرده ایم که ما را از انجام کاری یا رفتاری و یا تجربه ی احساس به خصوصی نهی کرده است. در تحلیل رفتار متقابل به این دستورات بازدارنده می گویند.

باب و مری گولدینگ از درمانگران تحلیل رفتار متقابل پی بردند که دوازده موضوع اساس تصمیم های اولیه منفی افراد است. این دوازده بازدارنده به کلمات (نباش) و (نکن) ختم می شود.

احساس نکن (هیجانات و احساسات خود را آشکار نکن) یکی از این دوازده بازدارنده است. این پیام بازدارنده از سوی والدینی به فرزندان منتقل می شود که احساس های خود را سرکوب کرده اند و زمانی که فرزندان آنها احساس های خود را بروز می دهند واکنش نشان می دهند. معمولا با توجه به ضوابط و مقررات حاکم بر هر خانواده ای، بروز احساسات خاصی ممنوع است.

به طور مثال در خانواده ای که خندیدن دختر در جمع را دور از ادب می دانند، چنانچه دختر(فرزند خانواده) در جمع بخندد، مادر یا پدر به او تذکر می دهد که دختر با صدای بلند نمی خندد. مثل این است که به طور غیر مستقیم به او می گوید شادی را تجربه نکن ویا هیچ حسی را تجربه نکن. چنین والدینی معتقدند که درست و غلط را باید در آداب و سنن خانوادگی هر فرد جستجو کرد اما تجربه ها و تحقیقات بیانگر این است که انسان ادراک عمیقی نسبت به آنچه که برایش مفید یا مضر است، دارد به این معنی که هرگاه فرد از هسته انسانی خود (خرد) تبعیت کند به سمت هارمونی و هماهنگی با خود، دیگران و طبیعت، مسیر درست را پیدا می کند.

تحلیلگران رفتار متقابل معتقدند که همه افراد بالذات خوب هستند ولی رفتاری که به عنوان حکم و دستور برای فرد تعیین می شود، ارتباط آنها را با راهنمای درونشان قطع می کند. انسان ها می توانند با توجه به ودیعه ای که درون هر یک از آنها نهاده شده تشخیص دهند و آنچه را که به آنها احساس خوب می دهد، انجام دهند و از آنچه که به احساس بد منتهی می شود سرباز زنند. به عنوان مثال اکثر ما برای عبور از خیابان به هر دو طرف نگاه می کنیم یا اگر اتوموبیلی به سرعت به طرف ما بیاید، نمی ایستیم و شتابان حرکت می کنیم و یا هیچیک از ما هوای آلوده را به هوای پاکیزه ترجیح نمی دهیم این گونه مثال ها نشانگر ارتباط بین آگاهی فرد و بدن او می باشد ولی بنابر پیام بازدارنده ای که دریافت کردیم، بر عکس عمل می کنیم گویی هر آنچه که به ما احساس خوبی بدهد ، آن بد است و انجام نمی دهیم یعنی به مرور زمان و با توجه به پیام هایی که دریافت کرده ایم برقراری این ارتباط را از یاد برده ایم و سعی می کنیم که برای لذت بردن به راه های دیگری متوسل شویم. زمان احساس درد به مسکن ها و یا گوش فرا دادن به موزیک با صدای بلند و یا مصرف گرایی مثل خرید کردن های مکرر و پی درپی رو می آوریم و این گونه لذت ها را جایگزین لذت های واقعی می کنیم.

به مثال ابتدای صفحه از دکتر برن مبدع نظریه تحلیل رفتار متقابل باز می گردیم، کودک با شنیدن صدای پرنده احساس شادی و شعف می کند او به این فکر نمی کند که نوع این پرنده چیست؟

کودک از صدای پرنده لذت می برد در هنگام شنیدن صدای پرنده، خود نیز با او هم آواز می شود و آهنگسرایی می کند، می دود، می پرد و بازی می کند ولی زمانی که او به این فکر می کند که آیا این پرنده ، یک زاغ است یا گنجشک، در این زمان کودک تنها یک پرنده می بیند، یک گنجشک یا یک زاغ که فقط یک گنجشک یا یک زاغ است. و به این ترتیب زمانی که به بزرگسالی می رسیم، در ارتباط هایمان فقط کلمات را می شنویم نه طرز بیان آن ها را و فراموش می کنیم که در پشت این کلمات حس وجود دارد (احساس غم یا شادی یا ترس و یا خشم). در واقع کودک می خواهد احساساتش را بیان کند ولی این احساسات توسط والدین سرکوب و قطع می گردد و بازدارنده ی احساس نکن را ایجاد می کند. به آنها فرصت انتخاب داده نمی شود که حس کنند چه چیزی برایشان خوب است و آنها مجبور می شوند کاری را که دیگران دوست دارند انجام دهند و انها یاد می گیرند که احساسات خود را مخفی نمایند به خصوص پسرها که از همان کودکی به آنها گوشزد می شود که مرد گریه نمی کند یا مرد از درد شکایت نمی کند.

*نکته*

اگر والدین این پیام ها را به کودکان و فرزندان خود منتقل می کنند برای این است که آنها نیز از طرف والدینشان چنین پیام های را دریافت کرده اند و بر این باورند که رعایت این پیام ها برای بهتر شدن فرزندانشان می باشد.

 

به گفتگو بپیوندید

بازگشت به بالای صفحه