در ستایش عشق بودن چیست؟
فیلسوف و روانشناس آلن بدیو: در ستایش عشق بودن چیست؟
بزرگترین فیلسوف زنده ی فرانسه می گوید که «عشق عبارت از تفاهم و قرارداد دو آدم خودخواه نیست. عشق فرآیند بازساختن و باز آفریدن است که آنها را مجبور به فراتر رفتن از خودخواهی می نماید. برای این که عشق پایدار بماند، باید روی آن کار کرد و خود را هردم باز آفرید.»
آلن بدیو، فیلسوف چپ گرای ۷۲ ساله، از فعالین جنبش های دانشجویی و کارگری، منتقد سرسخت سارکوزی و اولاند، چنان چهره ی جنجال برانگیز در فرانسه به حساب می آید که وقتی هفته نامه ی معتبر «ماریان» زندگینامه اش را می نگاشت، عنوان زیر را انتخاب کرد: «بدیو: آیا این ستاره ی فلسفه، یک حرامزاده خبیث است؟»
بدیو با لبخند شیرین در آپارتمان اش در پاریس می گوید: «همه می گویند که عشق عبارت از پیدا کردن فرد مناسب و مطابق به معیارها است، و پس از آن همه چیز درست می شود، عشق چنین نیست.»
سخن این پیرمرد را بشنوید: برای پیدا کردن و پایداری عشق باید زیاد کار نمایید و زحمت بکشید! »
آلن بدیو در کتاب جدیدش، در ستایش عشق، در مورد زندگی همراه با عشق می نگارد: «تنها یک بار در زندگی خود از عشق به ستوه آمده و از آن دست کشیدم. آن عشق نخستین ام بود، بعد از آن متوجه حقیقت موضوع شده و تلاش ورزیدم که اشتباه خود را با عجله زیاد و از روی نیاز شدید جبران نمایم اما خیلی دیر شده بود، مرگ آن عزیزم بی نهایت نزدیک بود.»
رد عشق و بعد جستجوی مجدد آن در زندگی تمام فیلسوفان به چشم می خورد. «با تمام دل شکستگی ها و تردیدها، هرگز دوباره از عشق دوری نجستم و از خوبان پرهیز نکردم. زیرا با احساس عمیق دریافتم که از صمیم قلب به آن ها عشق ورزیده ام.»
آیا در این عصر عشق های زود گذر و لذت های دم دست، چنین عشق و تعهد سختکوشانه به خوبان این زمانه یک هیاهوی بی معنا نیست؟ بدیو در حالی که به مترجم خود (ایزابل ودوز) که درآن سوی میز قهوه نوشی نشسته است، نگاهی انداخته می گوید: «نه! هرگز چنین نیست. با تاکید می گویم که حل مشکل حیاتی عشق و عاشقی بزرگترین لذت زندگی بشری است. »
بدیو، بیسکویتی را به دهان گذاشت، با آرامی و لبخندی بر لب افزود: در عشق آرامش و وقاری وجود دارد که گویا در بهشت هستی.
«درحالی که میل جنسی معطوف به فرد مقابل، با همان دلبستگی فاشیستی به اندام های زنانه و مردانه است، اما عشق به انسانیت انسان توجه دارد. این آن چیزی هست که در زندگی من بارها و بارها به انواع مختلف جلوه کرده است.»
به بیان دیگر، عشق از هر نظری متضاد سکس است. به عقیده آلن بدیو، با عشق آشفتگی و هیجان های بالا در زندگی فرد اتفاق می افتد. او این سخن را به زبان فلسفی چنین می گوید: «عشق بر تقدیر آدمی می بارد و در چهره اش هویدا می گردد.
با آغاز عاشقی، انسان از طالع و بخت به سوی یک تقدیر جدید می رود، و این خود سفر پر خطر و همراهی رنجآوراست و قدم گذاشتن به مرحله ای از هول و نگرانی زیاد.»
و باید گفت: عاشقی ثابت قدمی و پیروزی در این راه و غلبه بر این هول است.
عاشقی هم چنین است. بدیو اضافه می کند: «وفاداری، به عشقِ عاشق دوام می بخشد: عشقی که با نگاه و ملاقات زودگذری به وجود می آید، روز به روز از این حالت خامی بیرون شده، پوست بیندازد و به آن چیزی که می پسندیم در بیاید. باید بالای عشق کار صورت گیرد.»
اما این ستایش از عشق و وفاداری خلاقانه به خوبی نشان می دهد که آلن بدیو مرد زمانهی خود نیست. او خود می گوید، «در پاریس امروز نصف زوج ها بیشتر از پنج سال با یک دیگر زندگی نمی کنند.!!!»
این واقعاً غم انگیز است، چون بسیاری از این زوج ها لذت واقعی عشق را نمی دانند. آنها لذت جنسی را به خوبی می شناسند، اما، همه می دانیم که ژاک لاکان درباره ی لذت جنسی چی گفت.»
ژاک لاکان استدلال می کرد که روابط جنسی واقعیت ندارد، در عوض آنچه واقعی است خودشیفتگی ست، آنچه که تصور روابط جنسی محکم نگاه می دارد. بدیو می گوید: ”از بعضی جهات با لاکان موافق هستم. اگر خود را به لذت جنسی محدود نمایید، این خودشیفتگی است. با این کار نمی توانید با معشوق تان ارتباط برقرار نمایید. زیرا هدف تان کام گرفتن و لذت بردنی مورد نظر می باشد. “
به گفته بدیو، تمام تلاش ما پرهیز از مشکلات نهفته در روابط عاطفی و عشقی در جامعه ای تعهد هراس و ریسک گریز ما است.
به این شعارهای تبلیغاتی سایت جفت یابی فرانسوی Meetic دقت کنید: «در اینجا بی هیچ دردسری فرد دلخواهت را پیدا کن.» و «بدون عاشق شدن به دست بیاورش.»
آیا این شعارها شگفت زده نیستند؟
بدیو می گوید: از نظر من این گونه شعارها و تبلیغات مهر و شاعرانگی هستی را نابود می سازد. با این سخنان هیجان و شگفتی را از عشق می زدایند. آنها به ما می گویند که با حساب و کتاب به دنبال کسی باش که سلیقه، افکار و رویاها، سرگرمی های مشابه خودت را داشته باشد. یعنی هیچ چیز جدیدی اتفاق نخواهد افتاد.
سایت میتیک، تبلیغاتی فرانسوی به دنبال تنظیم ازدواج است اما به شکل جدید؛ نه به وسیله والدین که به واسطه خود عشاق در این رابطه به دنبال قراردادی است که فرد را در برابر ریسک بیمه کند. اما این عشق نیست، شما عشق را با پول نمیتوانید بخرید. سکس را می شود، خرید اما عشق را نه. »
برای بدیو، عشق نیز همانند سایر چیزها به کالا تبدیل شده است. ژوزه بووه (Jose Bove)، روانشناس و فعال اجتماعی فرانسوی، یکبار کتابی نوشت به نام جهان، کالای خرید و فروش نیست.
کتاب بدیو نیز به نوعی به دنبال کتاب مذکور است و می شود این عنوان را برای آن گذاشت: عشق هم برای فروش نیست.
