رد کردن لینک ها

مقدمه‌ای بر تحلیل رفتار متقابل

 

 

photo_2016-11-15_23-44-39

 

درباره‌ی اریک برن:

اریک برن در سال 1910 میلادی در مونترال کانادا متولد شد و در سال 1935 میلادی مدرک دکترا را در طب از دانشگاه مک گیل دریافت کرد و بعدازآن برای ادامه‌ی تحصیل در موسسه‌ی تحلیل روانی نیویورک راهی آمریکا شد.

دکتر برن سه سال در بسیاری از بیمارستان‌های ارتش در غرب آمریکا به کار روان‌پزشکی و عصب‌شناسی مشغول بود و بعد از جنگ به مقام مشاور درروان پزشکی و عصب‌شناسی در ارتش مشغول شد و به عنوان روان‌پزشک در کلینیک متعلق به ارتش کار کرد.

نظریه ی تحلیل رفتار متقابل توسط ایشان ارائه شد. در آن زمان گسترش نظریه قابل پیش بینی نبود دکتر برن معتقد بود با بهبود ارتباط خود با دیگران گامی بزرگ در راستای حال خوب خود بر خواهیم داشت.

تعریف تحلیل رفتار متقابل و کار برد آن:

تحلیل رفتار متقابل نظریه ای است در مورد شخصیت وروش منظمی است برای روان درمانی به منظور رشد و تغییرات شخصی.

به زبان ساده تر:

راهی است برای پی بردن به نوع مبادلات بین مردم.

این شیوه به افراد بسیاری کمک می نماید که به صورت روان درمانی فردی یا گروه درمانی و یا کلاس ها ی آموزشی به تغییرات ریشه ای و مورد نیاز در ساختار شخصیت خود یا ارتباط با دیگران دست یابند.

تحلیل رفتار متقابل نظریه ای برای ارتباطات فراهم می آورد که می تواند برای تجزیه و تحلیل سازمان ها و مدیریت نیز به کار رود. همچنین نظریه ای برای رشد کودک ارائه می دهد این نظریه به مناسبت توجه به دوران کودکی و بازنوازی آن در بزرگسالی به ما نظریه ی آسیب شناسی روانی ارائه می دهد و می توان گفت در درمان انواع اختلالات روانی از مشکلات روزانه گرفته تا روان پریشی های بسیار عمیق به کار می رود.

بسیار به جاست اگر بگوییم که این نظریه در مراکز آموزشی نیز کاربرد دارد. به معلمان ودانش آموزان کمک می کند در وضعیت ارتباطی روشنی قرار بگیرند.

استفاده تحلیل رفتار متقابل توسط نیروی انتظامی مددکاران اجتماعی و روحانیون و همچنین در بخش مدیریت از دیگر کاربردهای این نظریه می باشد. به طور کلی می توان گفت در هر زمینه ای که نیاز به درک افراد و روابط و ارتباطات باشد به کار گرفته می شود.

تعریف حالات نفسانی:

اگر به رفتار خود توجه کنیم و مکالمات درونی خود را تحلیل نماییم متوجه می شویم که ما دارای سه نوع فکر، عمل و رفتار می باشیم که عملکرد آن در حالت چهره ، نوع نگاه کردن،صدا، محتوای کلام و سایر جنبه های رفتاری ما بروز می کند.

اساسی ترین جزء نظریه تحلیل رفتار متقابل الگوی نفسانی است.

این الگو سه حالت نفسانی متفاوت و مجزا را تصویر می کند. زمان هایی که رفتار ، افکار و احساس های من درست شبیه به یکی از والدینم و یا کسانی که جانشین آنها بودند، باشد در این صورت من در حالت نفسانی (والد) خود قرار دارم.

اگر رفتار، افکار و احساس های من در واکنش به مسائل این زمانی و این مکانی باشد ، در حالت نفسانی (بالغ)خود قرار دارم.

گاهی نیز ممکن است رفتار، افکار و احساس هایم درست مانند زمانی باشد که کودک بودم در این صورت در حالت نفسانی(کودک)خود قرار دارم.

از نگاهی دیگر:

بخش والد: داشته ها و اطلاعاتی است که به صورت هنجارها و نا هنجارها، بکن و نکن ها، درست و غلط ها و بر حسب باورهای تربیتی، فرهنگی، مذهبی، ضرب المثل ها و … است.

بخش بالغ : بخش تجزیه و تحلیل و بررسی و نقش تعادل و توازن و برقرار کننده بین بخش های کودک و والد انسان است.

بخش کودک : حالت نفسانی انسان که با احساسات و تمایلات واکنش نشان می دهد(شادی ، غم ، ترس ، خشم)

به زبان ساده تر :

اگر بدانیم که در ما سه نفر هست یعنی ما سه نفر هستیم که عمل می کنیم . سه قسمت مختلف که مثل سه نفر متفاوت با توجه به شرایط عمل می کند: والد  بالغ  کودک

والد  یعنی آن قسمت از ما که شبیه به رفتار و عقاید پدر و مادر و تمام افرادی که هنگام کودکی برای ما مهم بودند. زمانی که در حالت نفسانی والد خود هستیم درگیر رفتارها، افکارها و احساس هایی می باشیم که در گذشته از والدین یا جانشین آنها تقلید کرده ایم.

بالغ  آن قسمت است که تصمیم می گیرد چه انجام دهیم، خود عاقل که فکر می کند و می داند چگونه تصمیم بگیرد. زمانی که در حالت نفسانی بالغ خود هستیم با تمام توانایی ها و منابع فعلی خود به عنوان یک فرد بزرگسال به موقعیت ها واکنش نشان می دهیم.

کودک قسمت بسیار نیرومندی از ماست. کودک درون ما شبیه به زمان کودکی ما عمل می کند و قسمت زیادی از وقت ما را می گیرد.

زمانی که در حالت نفسانی کودک خود هستیم، رفتارها ، افکار و احساس های گذشته یعنی دوران کودکی را باز نوازی می کنیم.

پس می توان گفت ، هرگاه در حالت نفسانی والد هستیم اغلب در حال تعیین ارزش وقضاوت می باشیم ، وقتی که در حالت نفسانی بالغ خود قرار داریم ، اغلب اوقات در حال فکر کردن هستیم و زمانی که در حالت نفسانی کودک می باشیم ، اغلب در وضعیت احساس کردن هستیم.

احساسات، طرز تفکر و رفتارهایی که از منبع بیرونی مثل والدین و محیط در شخصیت ما ضبط و ثبت می شوند والد نامیده می شود.

اقسام والد:

والد حمایتگر و نوازشگر :

مراقبت کردن ، نگران بودن ، بخشندگی ، اطمینان بخشی ، سهولت در کار ، محافظت همراه با صمیمیت و نگرانی از ویژگی این والد می باشد.

همیشه با محبت مراقبت می کند ، چیزهای مورد نیاز را تهیه می کند ، اجازه تفریح می دهد و به هنگام ترس کودک را از حمایت خود مطمئن می کند.

والد انتقاد گر وکنترل گر :

انتقاد ، مچ گیری ، سرزنش ، ایراد گرفتن از ویژگی های این والد است.

محافظت همراه با خشونت دارد ، پافشاری می کند ، قدرتمند است ، تنبیه کننده ، درخواست کننده و خودرای می باشد.

در درون هر کس نیرویی نهفته است که می توان از آن تحت عنوان عقل ، منطق و مصلحت برای برخورد با واقعیتها نام برد.

به این جنبه از شخصیت بالغ گفته می شود.

بالغ بعد از ده ماهگی خود را هویدا می کند. او می تواند اشیا و افراد اطراف خود را تحت بررسی و تحلیل قرار دهد ، فکر می کند و واکنش هایی با فکر و آگاهی لازم انجام می دهد. اگر بالغ در دوره کودکی نادیده گرفته شود انسان به بخش های شهودی منطقی ،کشف و استنباط در نتیجه گیری برای تصمیم صحیح نخواهد رسید.

عملکرد بالغ همچون عملکرد یک کامپیوتر در ارزیابی احتمالات می تواند کمک کننده باشد. بالغ اطلاعات لازم را تجربه می کند و

بهترین تصمیمات را اتخاذ نموده و در نتیجه به افزایش خلاقیت ، شادابی، ثبات و واکنشهای عصبی متناسب می رسد.

حالات نفسانی کودک :

همزمان با ضبط اطلاعات و رویدادهای بیرونی در والد ضبط دیگری صورت می گیرد و آن احساس انسانی کوچک نسبت به رویداد هایی است که حس می کند ، می بیند و می شنود. به طور کلی بیشتر واکنش های کودک در مقابل رویدادها به صورت احساسی ضبط می شود.

اتفاقات زبادی ممکن است روی دهد که همان احساسات دوره کودکی را در ما ایجاد نماید. قرار گرفتن ما در وضعیتهای مشکل و ناراحت کننده باعث بازنواختن و زنده شدن احساس بیهودگی و ناراحتی های قدیمی می شود که شبیه همان احساس های دوران کودکی ماست.

تقسیمات کودک :

کودک طبیعی :

هر گاه بدون توجه به شرایط فشارزای بیرونی کاملن به طور خود انگیخته رفتار نماییم در حالت کودک طبیعی به سر می بریم، به این معنا ست که رفتار هایی را از دوران کودکی خود داریم که توجهی به قوانین و محدودیت های والدی نمی کند.

کودک طبیعی بر حسب کشش و خواسته های خود بدون گناه عمل می کند ، والدین او قصد تخریب ، مخالفت و سر کشی ندارند ، او گستاخ و خشمگین و ستیزه جو نیست.

کودک انطباق یافته :

زمانی که کودک با انتظارات ، قوانین ، دستورات صادرشده از طرف والد یا سایر بزرگسالان مواجه می شود ، به دو صورت واکنش نشان می دهد ، اطاعت می کند و منطبق می شود یا طغیان می کند.

کودک انطباق یافته در دوران رشد خود می آموزد که به شیوه های متفاوتی باید با هنجارها ی محیط اطراف خود منطبق شود و خود را با آن سازگار کند، به همین جهت رفتار خود را با انتظارات دیگران و حدس هایی که در مورد این انتظارات در ذهن خود می پروراند، تنظیم می نماید و رفتار های خود را به گونه ای در پیش می گیرد که با اخساسات و تمایلات یا اعتقادات دیگران همخوانی داشته باشد.

و اگر طغیان و سر کشی کند، ناهمگام با خواسته های دیگران می شود ، به خود آسیب می زند ، مخالفت و مقاومت می کند.

و در آخر

چگونه بدانیم در کدام حالت نفسانی هستیم :؟؟؟

به عنوان اولین گام می توانیم پی گیری احساس کنیم ( عصبانی ام یا خوشحالم یا ترسیدم و یا غمگینم )

از کلماتی که به کار می بریم نیز می توانیم متوجه شویم در کدام حالت قرار داریم

به وسیله طرز عمل مردم در مقابل ما (اگر بیشتر مردم در مقابل ما کودک هستند ، به این معنی است که ما در حالت والد هستیم و اگر واکنش های والدی دریافت می کنیم ، به این معنی است که در حالت نفسانی کودک قرار داریم )

و به آخرین مرحله طرز عمل ما می باشد (رفتار ما ، فریاد می زنیم یا نوازش می دهیم ، گریه می کنیم یا رویا بافی می کنیم )

 

 

به گفتگو بپیوندید

بازگشت به بالای صفحه