پیام ها و رفتارهای سوق دهنده در تحلیل رفتار متقابل
* رفتارها و پیام های سوق دهنده در تحلیل رفتار متقابل*
بنابر تئوری تحلیل رفتار متقابل افراد در کودکی بنابر شرایط محیطی که در آن رشد می کنند و هم چنین با توجه به پیام های والدی (که الزاماً از طرف والدین نیستند) روشی را برای ادامه زندگی خود انتخاب می کنند که آن روش مهمترین انتخاب کودک در آن زمان می باشد و تا بزرگسالی با توجه به روشی که در کودکی انتخاب کرده اند زندگی را ادامه می دهند. (در دوران بلوغ قسمت هایی به آن اضافه و یا حذف می شود) در تحلیل رفتار متقابل به این تصمیم پیش نویس یا نمایشنامه زندگی می گویند. پیام هایی که از طرف والدین به کودک می رسد شامل پیام های بازدارنده و سوق دهنده می باشند. پیام های سوق دهنده با نوع روند پیش نویس افراد ارتباط دارند.
سوق دهنده ها محرک های اخلاقی هستند که به لحاظ اجتماعی بارمثبت و مورد قبول دارند و مجموعه ای از حرکات بدنی به حالت صورت ،کلمه ها و لحن صدا و طرز ایستادن را شامل می شود. پنج سوق دهنده از این قرار هستند: 1- کامل باش 2- قوی باش 3- خشنود کن 4- سخت کوش باش 5- عجله نکن
همه افراد این پنج رفتار سوق دهنده را دارند ولی یکی از آن ها بر دیگر رفتار سوق دهنده غالب است. البته بعضی از افراد دو سوق دهنده دارند که تقریباً به طور مساوی هر دو را نشان می دهند. به طور مختصر به تعریف این رفتارهای سوق دهنده در اینجا می پردازم:
1- کامل باش
فردی که تحت تاثیر این پیام قرار دارد به ندرت از خود و فعالیت هایش راضی است او می خواهد بهترین باشد. دوست ندارد که اشتباه کند و اگر اشتباهی رخ دهد خود را سرزنش می کند. لحن صدایش اغلب شبیه به بالغ است صاف و مستقیم می ایستد و در نوشتار او اغلب «پرانتز» دیده می شود و نوشته های خود را دسته بندی و شماره گذاری می کند.
2- قوی باش
این افراد کمتر احساسات خود را بروز می دهند معمولاً کلماتی را به کار می برند که نشان دهنده ی این است که عواملی از بیرون مسئول احساس هایشان است. مثل «این کتاب حوصله من را سر می برد» آنها نمی توانند به کسی بگویند که صدمه دیده اند یا ناراحت و خسته هستند. قاطعانه زیر فشار می مانند و به طورکلی ضعف خود را نشان نمی دهند. مدل بدنی آن ها در وضعیت بسته است و بازوها به بدن چسبیده و یا دست به سینه هستند. صورت آن ها بی حالت و بی حرکت است.
3- خشنود کن
افرادی با این پیام دائم به دنبال راضی کردن دیگران هستند و می خواهند نیازهای همه را برآورده سازند و با استفاده از حس شهودی خود نیازهای اطرافیان را تشخیص می دهند و برآورده می کنند نیازهای خودشان در درجه دوم اهمیت قرار دارد. آن ها همیشه موافق هستند و هیچ مخالفتی ندارند آن ها لبخندی بر چهره دارند.
4- سخت کوش باش
این افراد تنوع طلب هستند و هنوز کاری را تمام نکرده کاری دیگر را شروع می کنند. کارهای ناتمام زیادی دارند در حقیقت آن ها سعی می کنند کاری را انجام دهند. از لغت «سعی» در محاوراتشان زیاد استفاده می کنند لحن صدای آن ها به صورت گرفته می باشد.
5- عجله کن
فردی با پیام «عجله کن» فقط زمانی احساس خوبی دارد که کارها و فعالیتش را در حداقل
زمان ممکن انجام دهد. اگر به حد کافی زمان داشته باشد در لحظات آخر آن را به پایان می رساند لحن صدای بریده بریده و مقطع و مسلسل وار است. همان طور که در ابتدای نوشته اشاره شد. پیام های سوق دهنده با پیش نویس زندگی فرد ارتباط دارند. به عبارتی دیگر رفتارهای سوق دهنده نمونه کوچک شده ای از روند پیش نویس هستند.
در واقع زمانی که فرد یکی از این رفتارها را انجام می دهد مثل این است که از ندای درونی «والد» خودش اطاعت می کند و با شنیدن این ندای درونی «کودک مطیع و سازگار» فرد آن را اطاعت می کند و به شکل آن رفتار می کند. زیرا باور «کودک مطیع و سازگار» این است که تا زمانی که فرد از سوق دهنده پیروی می کند خوب است و اگر آن را اجرا نکند از نظر «والد درون» شرایط لازم را برای خوب بودن ندارد.
در اصل سوق دهنده ها یک وضعیت خوب بودن شرطی را انعکاس می دهند بنابراین در چند ثانیه فرد روند اصلی پیش نویس زندگی خود را اجرا کرده است. حال با توضیحات ارائه شده و با توجه به نظریه تحلیل رفتار متقابل سوق دهنده اولیه شما کدام است؟




